Senaatskamer

Er is relatief weinig bekend over de senaatskamer en het ontstaan van de galerij van professorenportretten. Zo weten we tot op de dag van vandaag niet precies wanneer men begonnen is met het verzamelen van de portretten. Met het verschijnen van het boek Franeker Professorenportretten van dr. Rudi Ekkart (1977) zijn veel, maar niet alle raadsels opgelost.

Zo weten we bijvoorbeeld nog altijd niet wanneer men precies begonnen is met het verzamelen van professorenportretten met als doel hier een portrettengalerij voor de universitaite senaatskamer van te maken. In 1642 vond er een grote restauratie plaats van het Kruisbroederklooster waarin de Franeker universiteit vanaf de oprichting in 1585 gehuisvest was. Dat weten we omdat hoogleraar in de welsprekendheid, Pier Winsemius hier een feestrede aan wijdde. Het is zeer waarschijnlijk dat deze verbouwing aanleiding is geweest voor de aanleg van de senaatskamergalerij.
Vanaf die tijd zijn nabestaanden van overleden professoren gevraagd om portretten in hun bezit af te staan voor de galerij. Soms zijn er ook kopieen gemaakt naar originele portretten die de familie niet wilde afstaan.

De traditie om een portrettengalerij te maken van professoren stamt uit Duitsland waar men vanaf de tweede helft van de 16de eeuws deze verzamelingen begon aan te leggen. In Leiden wordt in 1597 al gerept van het aanleggen van een verzamelingen portretten. Pas in 1734 begon men op systematische wijze een verzameling aan te leggen van professorenportretten. In Utrecht begon men in 1685 met de aanleg van een portrettengalerij voor de senaatskamer. We mogen dus voorzichtig concluderen dat in de Noordelijke Nederlanden de Franeker universiteit als eerste universiteit  een systematische verzameling professorenportretten aanlegde.